Mutfaktaki sessiz tehlike

Diyet Uzmanı Tuğçe Arabalı, modern yaşamda mutfakların vazgeçilmezleri arasında yer alan plastik kap, tabak ve pişirme gereçlerinin sanıldığı kadar masum olmadığını belirterek, “özellikle ısı, yağ ve uzun süreli temas durumlarında ciddi sağlık riskleri oluşturabileceğini göstermektedir” dedi.

Plastikler Mutfakta Yaygın Şekilde Kullanılıyor

Hafif, ucuz, dayanıklı ve pratik olmaları nedeniyle mutfakta; saklama kaplarından spatulalara, tabaklardan tencerelere kadar pek çok alanda plastik ürünlerin tercih edildiğine dikkat çeken Arabalı, “Bu noktada karşımıza çıkan kavram plastisite yani plastikleşmedir. Plastisite, plastik ürünlerin içeriğinde bulunan bazı kimyasalların zamanla ve özellikle ısı etkisiyle gıdaya geçmesi durumudur. Plastikler sanıldığı gibi tek bir maddeden oluşmaz; esneklik, dayanıklılık ve şekil verilebilirlik kazandırmak için çeşitli kimyasallar eklenir” ifadelerini kullandı.

Sıcak Temas Kimyasal Sızıntıyı Artırıyor

Sıcak çorbanın plastik kaba konması, mikrodalgada plastik kap kullanımı ya da plastik spatula ile sıcak tencerenin karıştırılmasının kimyasal sızıntıyı ciddi şekilde artırdığını vurgulayan Arabalı, “En sık karşılaşılan kimyasallar BPA (Bisfenol A), BPS ve BPF (BPA yerine kullanılan benzer maddeler), fitalatlar, stiren ve PFAS’tır” dedi.

Bu maddelerin büyük bölümünün endokrin bozucu olduğuna işaret eden Arabalı, “Yani hormon sistemini taklit edebilir, baskılayabilir ya da dengesini bozabilir. Özellikle mutfakta risklidirler. Çünkü; sık sık yüksek ısıya maruz kalırlar, yağlı ve asidik gıdalarla temas ederler, uzun süreli saklama yapılır, çizilme ve eskime ile kimyasal geçiş artar. Özellikle sıcak çorbanın plastik kaba konması, mikrodalgada plastik kap kullanımı veya plastik spatula ile sıcak tencerenin karıştırılması, kimyasal sızıntıyı kat kat artırır” uyarısında bulundu.

Uzun Vadede Ciddi Sağlık Sorunları Görülebilir

Plastik kaynaklı kimyasallara uzun süre düşük dozda maruz kalınmasının yol açabileceği sağlık sorunlarını sıralayan Arabalı, “Hormonal dengesizliklere, infertilite ve adet düzensizliklerine, insülin direnci ve obeziteye, tiroid fonksiyon bozukluklarına, erken ergenlik ve meme-prostat gibi kanser türlerine neden olabilir. Özellikle bebekler, çocuklar, gebeler ve emziren anneler için daha yüksek risk taşır” dedi.

Yanlış Materyal Seçimi Sağlıklı Yemeği Bile Riskli Hale Getiriyor

Tencere ve mutfak araçlarının yalnızca pişirme aracı olmadığını vurgulayan Arabalı, “Aynı zamanda yediğimiz besinin kimyasal içeriğini doğrudan etkiler. Yanlış materyal seçimi, en sağlıklı yemeği bile riskli hale getirebilir” diye konuştu.

Özellikle granit ve teflon ürünlerin çizildiğinde ya da yüksek ısıya maruz kaldığında toksik gaz ve parçacık açığa çıkarabileceğini belirten Arabalı, “Silikon ürünler güvenli kabul edilir ancak düşük kaliteli silikonlar kimyasal salınım yapabilir. Eski, çizilmiş plastik kaplar, melamin tabaklar, alüminyum tencereler ve tek kullanımlık plastik tabak-bardaklardan uzak durulmalıdır” ifadelerini kullandı.

Cam ve Çelik Daha Güvenli Alternatifler

Plastik yerine cam saklama kapları, fırın kapları ve cam su şişelerinin tercih edilmesini öneren Arabalı, “Borosilikat cam özellikle ani ısı değişimlerine karşı daha dayanıklıdır. Döküm tencereler, paslanmaz çelik ürünler ve kaplama olmayan seramikler de tercih edilebilir” dedi.

Isı İle Temas Eden Alanlarda Plastikten Uzak Durulmalı

Plastik saklama kabı yerine cam, streç film yerine balmumlu bez, plastik su şişesi yerine cam şişe veya çelik termos, plastik doğrama tahtası yerine cam ya da çelik kullanımının kimyasal maruziyeti önemli ölçüde azalttığını vurgulayan Arabalı, “Plastiklerin tamamen hayatımızdan çıkması mümkün olmasa da, ısı ile temas eden alanlarda plastikten uzak durmak en önemli adımdır” diye konuştu.

Sağlıklı beslenmenin yalnızca tüketilen gıdalardan ibaret olmadığına dikkat çeken Arabalı, “Yemeğimizi neyin içinde pişirdiğimiz ve sakladığımız da beslenme ile ilgilidir. Uzun vadede hormon sağlığını korumak, kronik hastalık riskini azaltmak ve özellikle çocukları korumak için mutfakta daha bilinçli tercihler yapmak büyük önem taşır” ifadelerini kullandı. (iha)