Bodrum'da eğitimin 140 yıllık yolculuğu
Bodrum'da eğitim, 1880'de açılan ilk ortaokulla başladı Hasan Fehmi Efendi ve Salih Efendi'nin öncülüğünde gelişerek Cumhuriyet döneminde köy okullarıyla genişledi ve ilçeyi bir eğitim merkezine dönüştürdü.
Bodrum, sadece denizi, güneşi ve antik kalıntılarıyla değil, eğitimle de şekillenen bir kent olarak dikkat çekiyor. 1298 (1880) yılında Bodrum’da açılan ilk ortaokul, bölge eğitiminde yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Bu okulun öğretmeni Hasan Fehmi Efendi’ydi. Aslen Bafralı olan Hasan Fehmi Efendi, İstanbul’daki Kara Mustafa ve Hamidiye medreselerinden aldığı diplomalarla Bodrum’a gelmişti.
Okumaya olan tutkusu ve güzel yazısı ile öğrencilerine unutulmaz bir eğitim deneyimi sunmuş, yirmi yıl boyunca Bodrum’da pek çok öğrenci yetiştirmiştir. Hasan Fehmi Efendi, Bodrum’u ve halkını çok sevmiş; zekâlarını överek “Ben Bodrum’da aptal kimse görmedim” demiştir.
Yeni Ortaokul ve Salih Efendi (Topal Hoca) (1884)
1300 (1884) yılında Bodrum’da açılan yeni ortaokula tayin edilen Topal Hoca, yani Salih Efendi, Rodoslu bir eğitimciydi. Rodos’ta sürgünde bulunduğu dönemde Medrese-i Süleymaniye’de eğitim almış ve Ahmet Mithat Efendi’den ders görmüştü. Salih Efendi, mesleğine son derece âşıktı ve Bodrum’un eğitimine büyük katkılar sağladı. Halk arasında uzun süre Bodrum’un eğitim öncüsü olarak hatırlanır.
Okulların Gelişimi
Bodrum’un ilk ve ortaokulları deniz kenarında bulunuyordu; zamanla belediye tarafından istimlâk edilerek, yerlerine 1328-1329 (1910-1911) yıllarında dokuz odalı, kâgir bir “örnek okul” inşa edildi. Bu okul, Tepecik Mahallesi yalı kenarında, halkın ve köylerin de yardımıyla kuruldu.
Eğitime yönelik çabalar sadece erkeklerle sınırlı kalmadı. 1319 (1910) yılında Tepecik Mahallesi’nde kızlar için bir okul açıldı; ancak 1915’te Fransız Duplex kruvazörünün bombardımanı bu okulu tahrip etti. Daha sonra Hristiyan mahallesindeki bir evde eğitim devam etti. 1921’den itibaren Bodrum’daki okullarda kız ve erkekler birlikte eğitim aldı.
Cumhuriyet Dönemi ve Köy Okulları
Cumhuriyet döneminde Bodrum’un milli eğitimi daha da güçlendi. Merkezde iki okul bulunurken, köylerde Müskebi, Akçaalan, Yalıkavak, Girelbelen, Farilya, Dirmil, Karakaya, Çömlekçi, Mumcular, Pınarlıbelen, Dere ve Peksimet gibi yerlerde birer okul inşa edildi. Karabağ, Bitez, Görece, Kızılağaç, Çiftlik, Yeniköy, Saz, Kum ve Mazı köylerinde de yeni okullar planlandı.
Bodrumlu eski öğretmen Salih Uslu, çocuklar hakkında şunları aktarmıştır:
“Bodrum çocukları ekseriyetle zeki ve öğrenime hevesleri fazladır. Yalnız fukaranın zeki çocukları ne yazık ki, öğrenimden yoksundurlar. Anormal çocuğa pek az rastlanır.”
Bu ifade, Bodrum halkının eğitime olan susuzluğunu ve çabasını gözler önüne seriyor.
Özetle; Bodrum’un eğitim tarihi, Hasan Fehmi Efendi’nin ilk ortaokul öğretmenliği ile başlar; ardından Salih Efendi/Topal Hoca ile devam eden uzun soluklu bir eğitim yolculuğu görülür. Denizin kıyısındaki ilk sınıflardan modern okullara, kız-erkek karma eğitimden yüksek öğrenime kadar, Bodrum’da eğitim her zaman değer görmüştür.
